Melk is niet goed voor elk

The estimated reading time for this post is 187 seconds

Melk, de wOLYMPUS DIGITAL CAMERAitte motor, reed te pletter tegen een muur van tegenberichten. Dat leek zo als je het nieuws moest geloven dat eind oktober in alle media voorbijkwam, van radio1 tot Telegraaf. Zweedse onderzoekers van de Universiteit van Uppsala meldden dat enthousiaste melkdrinkers een twee keer hogere kans hebben om vroegtijdig te sterven. Is dat resultaat robuust genoeg om voortaan te spreken van melk, de witte dood?

Decennialang propageerde en subsidieerde onze overheid de consumptie van melk. Dit ter glorie van onze zuivelindustrie; die melkplas moest toch ergens heen. Het waren uitgekookte, succesvolle campagnes. Maar de laatste tien jaar verschijnen regelmatig onderzoeken die aantonen dat melk misschien toch niet zo gezond is als altijd beweerd. Bij de media bleef scepsis altijd de boventoon vormen, maar nu blijkt iedereen opeens overtuigd door een publicatie in het British Medical Journal. Is dat terecht?

Wat werd er precies beweerd? Vrouwen die meer dan drie glazen melk per dag dronken, hadden twee keer zoveel kans om vroegtijdig te overlijden als vrouwen die minder dan een glas melk per dag dronken. Zij hadden ook vijftig procent meer kans op een heupbreuk. Voor mannen golden botbreuken en eerder overlijden in iets mindere mate. De suikers in melk ( lactose en galactose) zouden de boosdoeners zijn, want uit studies bij dieren bleek dat die het verouderingsproces versnellen.

Gedreven, maar niet gedegen

Bij de conclusie van de dubbele sterfkans valt van alles op te merken. Er zijn tientallen eerdere studies gedaan naar melk, maar geen vond zo’n toename in sterfte.  Zouden die allemaal dit enorme effect hebben gemist? Hoe grondig was dat Zweedse onderzoek eigenlijk? Wel gedreven, maar niet heel gedegen. Hoewel de wetenschappers maar liefst honderdduizend personen tussen 40 tot 74 jaar twintig jaar lang volgden – een prestatie op zich – hebben ze slechts één keer de melkconsumptie gepeild. Als iemand in die twintig jaar dus meer of minder melk ging drinken, bleef dat onopgemerkt. Bovendien was die ene peiling niet eens heel betrouwbaar. Op een vragenlijst vulden deelnemers zelf in hoe vaak ze melk dronken. Zulke enquêtes leiden al gauw tot onder- en overschattingen van jewelste.

Ongezondere leefstijl

Maar belangrijker is dat een aantal mensen, of ze nou veel of weinig melk drinken, een ongezondere leefstijl erop nahouden en daarom dus sowieso eerder sterven. De wetenschappers probeerden daarmee rekening te houden. Maar leefstijl valt nooit helemaal te corrigeren. Overigens erkennen de onderzoekers dit, ze geven zelf al aan dat de resultaten met voorzichtigheid geïnterpreteerd moeten worden. Voordat er harde conclusies getrokken kunnen worden, is er namelijk meer en ander soort onderzoek nodig. Het ging hier namelijk om een observationele studie. In dit soort onderzoek is het helmaal niet mogelijk om een oorzaak-gevolg verband te leggen tussen bepaalde voeding en de uitkomsten van de studie. Er is gekeken naar de relatie tussen melk en sterfte, maar andere factoren kunnen ook een effect hebben. De meeste journalisten, ook van Elzevier en AD hebben deze nuance volledig gemist.

Dodelijk melk

De onderzoekers onderkenden gelukkig wèl de beperkingen en vermeden daarom bewust de publiciteit, de universiteit stuurde geen persbericht uit. De hoofdonderzoekerMichaëlsson meldde zelfs : “I wanted a scientific discussion, not a media storm”. Niet helemaal gelukt dus. De term ‘dodelijke melk’ is vermoedelijk bedacht door een persbureau zoals Reuters of het ANP. En de media namen dat vervolgens klakkeloos over.

De discussie of het drinken van melk nu wel of niet gezond is wordt al jarenlang gevoerd.   Het publiek laat zich daarbij graag informeren door voor- en tegenstanders. Maar deze twee kampen roepen beide dat ze hun beweringen met onderzoek kunnen bekrachtigen. Het zou dan wel mooi zijn als gepresenteerd onderzoek wel op juiste waarde wordt geschat. Lijkt me een mooie taak van de journalistieke media om daar voor te waken, toch?

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *